رها یگانه روزنامه نگار

آیدین آغداشلو، نقاش معاصر به عنوان یکی از دوستان بسیار نزدیک فروغ فرخزاد و آشنا به وجوه شخصیتی او، گزینه خوبی برای گفتن حرف های تازه در مورد فروغ است. به همین خاطر در سالمرگ فروغ برای گشودن دریچه ای تازه به شخصیت و زندگی او به سراغ آقای آغداشلو رفتیم.

ادامه مطلب

غلامرضا ابراهيمي

در سال 1358 هجري شمسي در ولايت غور افغانستان به دنيا آمد. او در كودكي به ايران سفر كرده و سالهاست در مشهد زندگي مي‌كند. غلامرضا در نوجواني با مركز فرهنگي " درّ دري" آشنا شد و به طور جدي شعر كار كرد و يكي از شاعران برجسته جوان هست.  او بيشتر در قالب غزل و دوبيتي مي‌نويسد. دوبيتي‌هاي او حال و هواي يك جوان مهاجر كه دغدغه وطن و بي وطني را دارد، منعكس مي‌كند. زبان روان، تخيل قوي و روستاوار او در شعرهايش باعث مي‌شود تا مخاطب به راحتي با شعرهايش رابطه برقرار كند و لذت ببرد.

 غلامرضا در سال 1385 عضو خانه شعر جوان ايران بود كه شعرهاي او باعث شگفتي همه مي شد. او در چندين فستيوال ادبي در ايران نيز مقام‌هايي به دست آورده است. از آن جمله نفر برگزيده در جشنواره " قندپارسي" و جشنواره " امام‌رضا" را مي‌توان نام برد.

از غلامرضا به تازه‌گي اولين مجموعه شعرش به نام "هبوط در پیاده رو" چاپ شده است. او ليسانس جامعه‌شناسي از دانشگاه فردوسي مشهد دارد و اكنون مسئول جلسه هفتگي شعر " درّدري" هست.

مسافر

ديدمش صبح كه از كوچة ما رد مي‌شد

و پس از هر قدمي گيج‌، مردّد مي‌شد

مانده بود اين كه بماند، برود، امّا رفت‌

و مه صبح كه بين من و او سد مي‌شد

او به اندازة تنهايي من دور از من‌

او چنين رفت و چنان شد كه نبايد مي‌شد

با همان چادر مشكي‌، چمداني نه بزرگ‌

مي‌گذشت از نظر و حال دلم بد مي‌شد

گفته بود اين كه سه ماهي به سفر خواهدرفت‌

عدد از روي نود رد شده و صد مي‌شد

q

من سه بار اين نودِ صدشده را طي كردم‌

بعد از آن‌، مرگ كه بعلاوة سيصد مي‌شد

1- شهروندی؛ به معنای تجربه وبرخورداری ازهمه ی حقوق وامتیازاتی است که ساختارروح وذهن جامعه ای « باجغرافیای تعریف شده» راشکل وسامان میدهد.
شهروندی؛ به معنای سهیم شدن وپذیرش مسؤلیت درجهت به انجام رساندن وواقعیت بخشیدن تقدیروسرنوشت مشترک، درقالب احترام وپاسداری ازارزشها وباورهای مشترک است ؛ که این اشتراک مساعی تابع درک مسؤلانه ومتعهدانه ، از فلسفه وروح شهروندی ، یعنی همان ارزشها، باورها وفرهنگ مشترک است.
درک مسؤلانه ومتعهدانه ی ارزشها، منوط ومعطوف به التزام ذهنی وعملی به آنها ست . بدین معنا که شهروندی با درک ساختارفکری وذهنیی مشترک جامعه وانطباق شخصیت وذهنیت فردی با آنهاست .
به بیان دیگر ساختارذهنی وفکریی مشترک جامعه همان اصول، باورها وارزشهای است که حرمت نهادن به آنها ضروری است ، وتنها راه واقعیت بخشیدن به این ضرورت ، انقیاد وعمل به آن است.
با توجّه وعنایت به تعاریف فوق، که برای شهروندی ارایه شد اکنون این پرسش خود نمای خواهد کرد که تنظیم کننده و پاسدارنده ی رابطه میان شهروندان وشهروندی کیست ؟ زیرا دراین میان می بایست معیار، محور وقدر مشترکی وجود داشته باشد که نقش پل ارتباطی میان ایندو" شهروندان وشهروندی " را ایفا نماید؛ درغیراین صورت جامعه گرفتار هرج ومرج وآنارشیزم شده ، ومبنای با هم زیستن درآتش افتراق ومخاصمت خواهد سوخت .
به باوراین قلم موجودیّت قانون اساسی معقولانه ترین پاسخ به چنین پرسشی است؛ پس با توجّه به نقش قانون اساسی اگربخواهیم تعریف ساده تری را برای شهروندی ارایه کنیم چنین خواهیم گفت که شهروندی یعنی تعهّد وقرارداد دوجانبه میان شهروندان ساکن جغرافیای معیّن با ارزشهای که در چوکات قانون اساسیش تعریف شده ومبنای عمل ورفتار شهروندان است.
رابطه ی شهروندان، باقوانین منبعث واستخراج شده ازقانون اساسی ، رابطه ی دوجانبه است؛ ازطرفی شهروندان بااحترام وعمل به قانون ظرفیّت واستعداد شهروندیی خودرا به نمایش میگذارند، ازطرفی نیز، خود قوانین حافظ ونگهبان شهروندان بوده وقابلیّت نمایندگی ازروح جمعی را بازتاب میدهد، وبه عنوان مرجع ومعیارسنجش اعمال ورفتارشهروندان، وعامل بقای صلح وامنیّت درجامعه عمل میکند.
خوب ازهمین تعامل دوجانبه میان قانون وشهروندان، ودرک وظایف متقابل شان، پدیده ی شهروندی خلق خواهد شد؛ که دراین میان نهادی نیزکه تنظیم کننده ی رابطه میان قانون وشهروندان باشد، دولت ودیگرنهاد های است که خود زاییده ی تعامل اراده ی شهروندان ومفاد شهروندی است.

2 - حال بجاست که پیوند وارتباط شهروندی وخردمندی مورد مداقّه وارزیابی قرارگیرد؛ زیرا تبیین این پیوند وشرح وبسط این ترکیب ، کمک زیادی در قسمت فهم کنشهای ذهنی وعملی ما درارتباط با زندگیی جدید " شهروندیی " استرالیا خواهد داشت.
زیستن وآغازیدن زندگی دراسترالیا، معنای دیگری ازتجربه ودرآمیختن با آموزه ها والزامات شهروندی وخردمندی است ، که درک آن ازاولویّتها وضروریّات اجتناب ناپذیربرای ماست. ودرک چنین اولویّتی تنها درپرتو تعقّل واهتمام به عقلانیت امکان پذیراست؛ بنابراین برای تکمیل پروژه ی شهروندی ، درک خردمندی نیزاجتناب ناپذیراست.
خردمندی؛ یعنی کشف وبکارگیریی قوّه واستعدادعاقله ای که به مثابه ی پل ارتباطیی مستحکم میان باورها ومنافع شخصی ازسوی ،وارزشها واصول جمعی ازدیگرسو، عمل میکند. به همین دلیل درک ارتباط میان ایندو "شهروندی وخردمندی" مستلزم کشف ظرافتهای نهان وآشکاری است که ایجاد کننده ی تعادل وتوازن میان شخصیت فردی وباورهای جمعی است.
کشف ارتباط میان شهروندی وخردمندی ، یعنی برسمیت شناختن وبرتابیدن منطق واحد وحاکم برجغرافیای معیّن انسانی است. که بدون شک سیروسلوک درچنین مسیردشواری ،ازعهده وتوان فرد خردمند برخواهد آمد.
بی مهری وازنظرافگندن خردمندی درارتباط با شهروندی، به معنای چشم پوشی ودست کم گرفتن منطق ودیدگاه عقلانی درفهم مناسبات ارزشها وباورهای مشترک جامعه بوده ، که خود زاییده ی خطای استراتژیک نسبت به فهم مؤلّفه های ارزشی-فرهنگیی شهروندی است.
پس شهروند بودن وشهروند شدن بدون پشتوانه ی خردمند بودن ناقص است. ولوازم وتبعاتی دارد که منتج به حاشیه نشینی، انزوا ودرنهایت پرداخت تاوان سنگین از نقطه نظربه چالش گرفتن اراده ی همزیستیی مسالمت آمیزخواهد بود.
زیرا درنیامیختن شهروندی وخردمندی به معنای تمرّد وتخطّی آشکارازفلسفه ی همزیستیی مسالمت آمیزنیزبوده وبه شکل عریان وآشکار، نواختن طبل فرهنگ غریب توحّش دربرابرفرهنگ مدنی است.
پس شهروند خردمند ومعقول هیچوقت سعی نخواهد کرد تا با اتّخاذ گامهای ناصواب ومنافی با ارزشها وروح حاکم جمعی، خود را منزوی کند؛ بلکه با اتّکا وتکیه برعقلانیّت ، سهم مثبت وسازنده ی درجهت اعتلای ماهیّت ومحتوای شهروندی خواهد گرفت.

3 - ضروری است نگاهی انداخته شود نسبت به فهم وعملکرد هموطنان ما در استرالیا که با این ترکیب " شهروندی وخردمندی " چه نوع معا مله کرده ومیکنند.
دست به واکاوی وموشکافیی ترجمه ی خردمندی در قاموس شهروندیی شان زده ، ودراین میان اگر ناهنجاریها ی وجود دارد کوشش شود که اصلاح شود.
وطنداران ما بالفعل وبالقوه، مواجه با مدرن ترین تجربه ی انسانی شده اند که آنرا شهروندی میگویند ( هرچند این پدیده ی مدرن وانسانی ، غریب ترین ومجهول ترین درزادگاه اصلیی ماست . وهنوز نتوانسته است اززیرآوارعصبیّت نژادی – مذهبی وفرهنگ قبیلوی سربیرون آرد؛ که فرزندانش ناچارشوند انرادر پهنه ی جغرافیایی دیگربجویند) ، اکنون سخن اینجاست که آیا ما، منطق وزبان چنین مواجهه ی را بخوبی وشایستگی دریافته ایم؟
فرارازسلطه ی بنام فرهنگ قبیلوی « وشکوه ونالیدن ازآن و....» وسکنی گزیدن درقلمرو حاکمیّت فرهنگ مدنی، آیا به خودی خود نشان ازتن دادن وایمان به باورهای مدنیّت است، که درسایه ی ان داد زنیم ما نیزشهروندان شایسته وخوب جامعه ی مدنی استرالیا هستیم؟ به باوراین قلم سخن به این سادگیها نیست، زیرا زیستن درجوامع مدرن شاید شرط لازم برای التزام به لوازم مدنیّت وشهروندی باشد امّا شرط کافی نیست. تنها بکارگیریی عقلانیّت وخردمندی است که شرط کافی را ایجاب میکند، ودرنتیجه زمینه های عصیان دربرابر مؤلّفه های ارزشیی جامعه راکمترمیکند.
پس آمدن وزیستن هموطنان ما دراسترالیا، لزوما به معنای فاصله گرفتن ازمبادی ومبانیی فرهنگ قبیلوی نه بوده، و شرط به جریان انداختن چشمه ی خرد درمزرعه ی ذهنیی شان است که امکان نزدیکی وهم نشینی با مقوله ی شهروندیی استرالیا را برای شان فراهم میکند.
برای وضاحت بخشیدن به این گفته ها ضروری است ازشهروندیی استرالیا تعریفی ارایه گردد، تا راحت تروبا معیارهای مشخصتری رفتارهای هموطنان راجرح وتعدیل کنیم.
شهروندیی استرالیا؛ یعنی رهیدن وبیرون آمدن ازحصارومحدوده ی تنگ وتاریک عصبیّتهای نژادی – مذهبی ، زبانی ، رنگ و.... که البتّه چنین پوست اندازی به نفع مدنیّت وزیستن زیردرخت تنوّع وتکثّر، ملازمت تام وکمال با اهتمام ورزیدن وبه کارگیریی خردمندی دارد.
شهروندیی استرالیا؛ یعنی باورمندی به ارزش ذاتیی انسان، برابریی انسان، نفی قاطع وعریان اشرافیّت نژادی – مذهبی ، حاکمیّت قوانین عرفی ، آزادیی عقیده وبیان ومذهب و برابریی حقوق زن ومرد و...).
باتوجّه به مؤلّفه های فوق، که حکایت از ارزشها ی آشکار ومقدّرجامعه مدنی استرالیا دارند ؛ غفلت وبی توجّهی هموطنان ما درفهم آنها درقالب شهروندی به کمک خردمندی ، آنها را دردام عصبیّت خواهد انداخت . عصبیّتی که منطقش تولید نفرت ، ترور، وحشت وبربریّت است ؛ وهمه به خوبی واقفیم که ارزشهای شهروندیی استرالیا وجهان خردمند نه تنها با چنان مفاهیم غیرانسانی سرستیزدارند بلکه مظاهروحا ملان آنهارا را نیزشایسته حضوردرجامعه ی خود نمیدانند ، وبا بزنجیرکشاندن انها سعی دراهلی کردن ومدنی نمودن شان دارد.
شکّی نیست که گذاروعبورازاستانداردهای شهروندیی استرالیا ومغتنم نشمردن عقلانیّت درمواجهه با آن معیارها ،غنایم زیادی را ازخزاین متمرّدین خواهد ربود، که کوچکترینش انزوا می باشد.
آری؛ تجربه ی تعامل چند ساله ی هموطنان با مفاد شهروندی استرالیا گویای شواهد وقراین ناگوارازعدم همزیستیی مسالمت آمیزآنها با مفاهیم ومقوله های شهروندیی مدرن است؛ که این ناهماهنگی ودوری گزینی ازقراردادهای اجتماعیی استرالیا به معنای تکمیل ظرفیّتهای ذهنیی شان ازمفاهیم وآموزه های فرهنگ قبیلوی است .
نسل قدیم هموطنان مقیم استرالیا، فقدان مدنیّت پذیری ودست وپازدن شان میان سنّتهای قبیلوی وعصبیّتی رادرآزمون رویاروی با هموطنان تازه ازراه رسیده درآخرین روزهای قرن بیست وآغازقرن بیست و یک نشان دادند. آنها به جای تغذیه ازمخازن مهر، عطوفت وشفقت انسانی ( که فراورده های ذهنی وعملیی انسان وشهروند اهلی شده وبا مدنیّت است) درارتباط با درک پد یده ی مهاجرت سیل آسای هموطنانش به استرالیا؛ با تغذیه ازمبناهای فرهنگ قبیلوی وبا اتّکا به عصبیّت خون آشام وکور، ازراه بی مهری ، افتراق وخصومت وارد شدند.
بجای کاستن والتیام دردهای تازه واردین (( که سروصورت واذهان شان مملوازجراحات بی عدالتی ، نسل کشی وکوچ اجباری بود، وازآشفتگی وپریشانیی ناشی ازحاکمیّت فاشیزم قومی – مذهبی ، اقیانوس نا هموارهند را به مثابه راه همواروبی خطریافته بودند)) با اتّخاذ منش وروش غیرمدنی ، هویّت افغانستانی بودن آنهارا منکرشدند؛ وبا حواله ونثارنمودن هجمه های بی شمار، نشان دادند هنوزبا این ترکیب " شهروندی وخردمندی " فاصله ی آشکاردارند، ووانمود کردند باورهای متصلّب وانسان ستیزعصبیّت، تنها پناهگاه انسان افغانستانی است ، ولو اینکه ظاهرا مفتخربه افتخارشهروندیی استرالیا باشند. امّا درنهایت با همه ی بدخواهیها وتنگ نظریی شان، مصداق این شعرمرحوم اخوان ثالث قرارگرفتند که : " مشتهای آسمان کوب قوی واشد ند و گونه گون رسواشدند
یا نهان سیلّی زنان یا آشکار کاسه ی پست گداییها شدند " .
آری؛ زمستان بی مهریها وهجمه های عصبیّتها گذشت ، ولی سیاهی وبدنامیش بررخسارمجریان این پروژه ی غیرانسانی ماند، ونیزتداعی گر این واقعیّت بود وهست که ذهنیّت هموطنان، مامن وماوای دایمیی موریانه ی عصبیّت کروکوراست.
امّا نسل جدید هموطنان نیزچندان که شایسته وبایسته ی شان باشد نتوانسته اند مصداق ترکیب مزبور" شهروندی وخردمندی " قرارگیرند، وبسان نسل قدیم آنچنان که ازرفتارشان آشکاراست نکوشیدند دست به بازنگریی محتویات ذهنیی شان بزنند.
هموطنان محترم " قدیم وبیشترجدید " یکباروبرای همیشه به چرایی حضورشان دراسترالیا پاسخ گویند که روی چه علل وعواملی سرازاسترالیا درآورده اند، واینکه زیستن دراینجا تابع چه مقتضیاتی است.
عدم درک والتفات به اقتضایات جامعه استرالیا ، یعنی ادغام نشدن وزیرپرسش قرارگرفتن معنا ومبنای شهروندیی ما؛ زیرا امکان جمع میان مبنای فرهنگ قبیلوی (( که اکثرا هموطنان به آن عشق میورزند ودرساحات برداشتها وعملکردهای مذهبی ، فرهنگی واجتماعیی شان آشکاراست)) که منشاش عصبیّت ، جزمیّت وعدم تحمّل دیگران است ، و مبنای فرهنگ مدنی که منشاش تساهل ، تسامح ومداراست ، وجود ندارد.
مباینت میان این دو فرهنگ ، ذاتی است و وجود یکی ازآنها منوط ومتّکی به سلب وعدم دیگری است . پس کوشش درراه تلفیق آندو در استرالیا، تلاشی است بیهوده که جزبرباد دادن اعتبار ومنزلت اجتماعی نتیجه دیگرنخواهد داد.
وصاحب این قلم معتقد است که هموطنان ما درپی جدّ وجهد باطل وعبثند، وبرآنند که سقف شهروندیی شان دراینجا را برستون برداشتهای ناصواب ومنافی باارزشهای استرالیا قراردهند.واین یعنی پافشاری واصراربرسنّتهای مذهبی واجتماعیی که درجایگاه اوّلیش جزتباهی ووحشت نتیجه وپیامد دیگری نداشته است.
تکیه ی این قلم بطورمشخّص روی مذهب وباورهای مذهبیی هموطنان است ؛ (( وازآنجا که مذهب عنصرفربه درفرهنگ ماست ، طبیعتا سخن متوجّه فرهنگ نیزخواهد بود)) زیرا سایه ی مذهب آنچنان عریض وطویل است که همه چیزازنقطه نظرآن سنجیده میشود.
درواقع، مذهب ، نقطه ومرکزثقل باورهای هموطنان بوده ومعیارسقم وصحّت باورهای فرهنگی ، سیاسی واجتماعی نیز قرارمیگیرد؛ که درحقیقت مایه ی نگرانی نیزهمین جاست. زیرااین اختلاط و تعمیم نقش مذهب برهمه ی بخشهای زندگی ، همانطورکه درخواستگاه وجایگاه اوّلیش جزتباهی وتوحّش چیزی دیگری به ارمغان نیاورده ، حمل کردنش با چنان برداشتی ازطرف هموطنان، مغایرت آشکاربا اصول وارزشهای مدنیی استرالیا دارد.
متاسفانه اکثریّت هموطنان، حامل ذهنیّت مذهبیی هستند ( که درواقع چنین برداشتی درتضاد با مبانیی خود مذهب نیز هست ) که درپناه آن ، خود را متعهّد وملزم به تخطّی ازارزشهای استرالیا میدانند ؛ درواقع با تکیه بربرداشتهای مذهبیی شان ، تلاش میورزند به گفتاروکردارغیرمدنیی خود مشروعیّت بخشند ؛که چنین نگرش وتلاشی ، نشان از مفارقت وچالش آشکاربا ذهنیّت معتدل ومدنی داشته وخطرناک است.
یکی ازبا ورهای سنّتی وارتجاعیی که مظهرونماد آشکاراین تغایرمی باشد ،اشاعه وترویج اشرافیّت نژادی – مذهبی است ؛ واین، یعنی تقابل وتصادم آشکار با آموزه های ارزشیی جامعه استرالیا ، ومتا سّفانه این پدیده ی نامیمون ونا انسانی ، سنّت مذهبی ، فرهنگی واجتماعیی است که با رنگ ولعاب زیاد تر دراینجا جریان دارد.
بدون بازنگری وایجاد اصلاحات درباورهای مذهبیی ما، « نه خود مذهب » امکان ندارد زمینه ی ادغام وسهمگیریی مثبت وسازنده ی ما درجامعه استرالیا فراهم شود. ایجاد اصلاحات وتعدیلات درنگرش مذهبی ، یعنی رسیدن ودریافتن " شریعت عقلانی " ؛ شریعتی که درپرتو سهیم کردن ود خالت دادن عقلانیت درفهم آن ، جهان را فراخ ببینیم وانسانها راقابل حرمت واحترام، وبا همنوعان ازدرملاطفت ومسالمت وارد شویم.
رسیدن به " شریعت عقلانی " زمینه ی همنوای وهمدلی با ارزشها وفرهنگ مدنیی استرالیا را فراهم نموده وازما شهروندان عاقل وخردمند خواهد ساخت.
زیرا در" شریعت عقلانی " دیگرجا وفضا برای برتری طلبی های نژادی ومذهبی نیست ، وچنان نگرشهای، عدول ازاصول عقلانیّت ودیانت تلقّی می شود .
پس شرط اسا سی وبنیادین برای ورود درحریم ارزشمند شهروندیی استرالیا، نفی وخط بطلان کشیدن براعتقاد به اشرافیّت نژادی – مذهبی و مردود شمردن عصبیّت است ؛ ومعنای ضمنیی چنین انقلاب وتحوّل فکری، ایمان آوردن وحرمت گذاشتن به مؤلّفه های جامعه مدنی است .
صاحب این قلم برای تایید گفته هایش نمونه های زیادی میتواند ارایه کند، که هموطنانش چسان وچگونه، اصراربرعدم همدلی باارزشهای استرالیا دارد که درضمن، مخزن این فرقت وعدم همدلی نیز باورها ونگرش مذهبیی شان است .
یکی ازنمونه های را که میتوان ازآن سخن گفت ( هرچند به ظاهر پیش پا افتاده تلقّی شود امّا درواقع ازعمق فاجعه خبرمیدهد) زمزمه های است درارتباط با پروژه های که زیرنام مسجد سازی دنبال می شود.
اینکه داشتن ونداشتن مسجد، چه اندازه معیارمسلمانی هست وتازه اولویّتهای جایگزینش چیست ، بحثی است جداگانه که درفرصتش باید بدان پرداخت ؛ امّا تکیه ی اصلی دراینجا روی منابعی است که هزینه های مساجد ازآنجا می آید.
شنیده ها حکایت ازآن دارد که هزینه ی ساخت مساجد ازجاهای خارج از استرالیا می آید ، که این به نوبه ی خود زنگ خطری است برای ما ؛ زیرا ما رامتوجّه آسیبهای میکند که هنوز روح وروان ما ازآنها رنجوراست .
من هیچ شکّی درجهان شمول بودن پیام ادیان ومذاهب ندارم ، امّا وقتی که عوامل مذهبی درخدمت تطبیق منافع ملّی درمی آید اینجا ست که باید هوشیارانه وزیرکانه عمل کرد، ونگذاشت اشتراک مذهبی باعث چشم پوشی ونادیده گرفتن منافع ملّیی خود ما قرارگیرد.
ما به اندازه کافی قربانیی تحمیق مذهبی شده ومنافع خود را درپای منافع اغیارریخته ایم ، امّا زمان آن شاید « وباید » رسیده باشد که به کمک عقل وخرد، سفره ی پهن کنیم که درآن دیانت ومنافع شهروندی ما، بروی همدیگرلبخند زده واحترام همدیگرراحفظ کنند.
حفظ این احترام، منوط به درک ضرورت تعد یل نگاه مذهبی و کوتاه نمودن دست بیگانگان به بهانه تقدیرآفرینی درسایه ی اشتراکات مذهبی است.
تجربیات تلخ ، ناگوار وسرنوشت سوزی را که ازناحیه ی القایات " بی مرزیی مذهب و د یانت " برما تحمیل شد، نگذاریم دراسترالیا نیزبلای جان وخان و مان ما شود.
ما باید به این خردمندی برسیم که بی پایه بودن " اشتراک مذهبی وتقدیرمشترک " درزادگاه نخستینش ثابت شده وازآن فقط برای حفاظت ازمنافع ملّی شان استفاده میکنند. واگردرمقطعی، صیانت ازمنافع شان درتضاد با آموزه های مذهبیی شان باشد ، اولویّت با منافع ملّیی شان بوده ، ودرنتیجه هم پیمان با دشمنان دوستان مذهبیی خود می شوند. ودرافغانستان با تمامت سرنوشت وهستیی خود تجربه نمودیم آنچه را که نباید میکردیم .
اکنون نیزاگر زمزمه های آمدن هزینه های ساخت مساجد ازجاهای دیگرواقعیّت داشته باشد، ( با توجّه به ظرفیّت اذهان اسیرو متصلّب هموطنان، بعید هم نیست ) سرنوشت وتقدیرشهروندیی ما دراسترالیارا ازنعمت خردمندی بی بهره خواهد کرد ؛ واین عدم بهره برداری ازخصیصه ی انسان مدرن وبالغ " خردمندی" ، بمعنای انزوا ، دوری وبیگانگی با شهروندی است ، که دردرازمدّت مشکلات وعوارض زیادی را برما تحمیل خواهد کرد.
نمونه آوردن مسجد برای به تحلیل گرفتن ظرفیّت شهرنشینی وشهروندیی هموطنان، بدان دلیل است که موجودیّت چنین پروژه های درواقع قابلیّت عمومی وذهنیّت جمعیی آنهارا تا حدودی به نمایش گذاشته وبا چشم حس دیده می شود وگرنه با به کارگیریی چشم فکر وتدبّر، نمونه ها ومثالهای بی شماری رامی توان ازخلوت ذهن وعمل شان بیرون آورده واینجا عرضه کرد که ازحوصله ی این مقال بیرون است.
فکرمیکنم نتیجه وجمع بندیی بحث این خواهد باشد ، با عنایت به تعریف " شهروندی وخردمندی " ما هنوزنتوانسته ایم ویا هم نخواسته ایم ( وشاید هم هرگز نخواهیم ) مصداق مقبول ومعقول ترکیب فوق قرارگیریم ؛ که با وجود دخیل بودن عوامل زیاد درعدم احساس پیوستگی با مفهوم شهروندی ، صاحب این قلم به یکی ازآنها ( که مهم ترین آن نیزمی باشد ) که باورمذهبی باشد انگشت نهاد ، واذعان کرد بدون اصلاح وتعدیل درساختارفهم ودرک مذهبیی هموطنان، امکان رسیدن به خانه ی امن " شهروندی وخردمندی " وجود ندارد، ودرنتیجه زندگی کردن درجامعه مدنیی استرالیا با احساس وامداری وقدرنهی به ارزشهای قبیلوی وعصبیّت همخوانی ندارد.
وسخن آخراینکه این بحث ، درآغازراه بوده وازصاحبان قلم وسخن، انتظار آن است که موانع وقیود بی شماری که درراه ادغام شدن و هم نشینی با فرهنگ استرالیا ازطرف هموطنان وجود دارد را به نقد وتحلیل گیرند، تا شاید ازدل این مباحثات راه حل معتدل ومیانه ی خلق شده ، وزمینه ی افراط وتفریط درارتباط با جذب شدن به فرهنگ استرالیا محد ود شود.

برگرفته از وبلاگ طنازان

آن شنيدم كه يكي مرد دهاتي هوس ديدن تهران سرش افتاد و پس از مدّت بسيار مديدي و تقلّاي شديدي به كف آورد زر و سيمي و رو كرد به تهران، خوش و خندان و غزل‌خوان ز سر شوق و شعف گرم تماشاي عمارات شد و كرد به هر كوي گذرها و به هر سوي نظرها و به تحسين و تعجّب نگران گشت به هر كوچه و بازار و خيابان و دكّاني.

در خيابان به بنايي كه بسي مرتفع و عالي و زيبا و نكو بود و مجلّل، نظر افكند و شد از ديدن آن خرّم و خرسند و بزد يك دو سه لبخند و جلو آمد و مشغول تماشا شد و يك مرتبه افتاد دو چشمش به آسانسور، ولي البتّه نبود آدم دل ساده خبردار كه آن چيست؟ براي چه شده ساخته، يا بهر چه كار است؟ فقط كرد به سويش نظر و چشم بدان دوخت زماني. ناگهان ديد زني پير جلو آمد و آورد بر آن دگمۀ پهلوي آسانسور به سرانگشت فشاري و به يك‌باره چراغي بدرخشيد و دري وا شد از آن پشت اتاقي و زن پير و زبون داخل آن گشت و درش نيز فرو بست. دهاتي كه همان‌طور بدان صحنۀ جالب نگران بود، ز نو ديد دگر باره همان در به همان جاي ز هم وا شد و اين مرتبه يك خانم زيبا و پري‌چهر برون آمد از آن، مردك بيچاره به يك باره گرفتار تعجّب شد و حيرت چو به رخسار زن تازه‌جوان خيره شد و ديد در چهره‌اش از پيري و زشتي ابداً نيست نشاني.

پيش خود گفت كه:«ما در توي ده اين همه افسانۀ جادوگري و سحر شنيديم، ولي هيچ نديديم به چشم خودمان همچه فسون‌كاري و جادو كه در اين شهر نمايند و بدين‌سان به سهولت سر يك ربع زني پير مبدّل به زن تازه‌جواني شود. افسوس كزين پيش، نبودم من درويش، از اين كار، خبردار، كه آرم زن فرتوت و سيه چردۀ خود نيز به همراه درين جا، كه شود باز جوان، آن زن بيچاره و من سر پيري برم از ديدن وي لذّت و با او به ده خويش چو برگردم و زين واقعه يابند خبر اهل ده ما، همه ده بگذارند، كه در شهر بيارند زن خويش چو دانند به شهر است اتاقي كه درونش چو رود پيرزني زشت، برون آيد از آن خانم زيباي جواني!!

--

خواستگاري و روشهاي آن

چندين روش براي خواستگاري وجود داره.

1- مثل زمان ناصر الدين شاه ننه جون و بي‌بي صغراي معروف و آبجي‌جون و خاله اقدس و عمه كلثوم رو مثل گروه بازرسين سازمان ملل راهي خونه‌هاي مردم كنيم تا دختر بيچاره اونارو با ذره بين كنكاش كنن و هزار و يك عيب روش بذارن و چاي و ميوه‌اي خورده عزم را براي يافتن دختر شاه پريان جزم نمايند. و همينطور هي برن و هي بيان تا يكي رو اونا بپسندن و شما رو ببرن ببينيدش و تموم. خلاص.

2- مثل زمان محمدرضاشاه خودتون راه بيفتين توي خيابوناي خلوت و تا از يكي خوشتون اومد بريد جلو و خيلي مودبانه باهش آشنا بشيد و بعد دستش رو بگيريد ببريد توي يك كاباره و بعد از شنيدن ترانه‌اي از مرضيه ازش درخواست ازدواج كنيد و اونم يه لبخند شرم گينانه بزنه و بله رو بگه و بعدا اگه دلتون خواست به ماما و پاپا بگين.

3- مثل همين زمان رفتار كنين و برين دانشجو بشين و توي دانشگاه با يكي سر حرف رو باز كنيد و بعد كم‌كم ازش خوشتون بياد و بعد براش نامه بنويسيد و يواشكي بهش بديد و دلتون تاپ تاپ كنه و بعد هم بي‌سروصدا عقد بشين و سر كلاس همش به هم نگاه كنيد.

4- مثل زمان آينده رفتار كنيد و به دوست دخترتون بگين يك نفر براتون پيدا كنه و بعد همراه همون دوست دخترتون يه شاخه گل بخريد و بريد خونه طرف و اگه ازش خوشتون اومد چه بهتر و گرنه واسه اينكه دلش نشكنه حداقل باهاش دوست بشيد.

5- روش خشن‌تري هم هست كه بايد يك شيشه اسيد بخريد و بريد سر راه طرف و تهديدش كنيد كه يا زنتون بشه يا شيشه اسيدو روي خودتون مي‌ريزيد.

ويا اصلا ميشه هيچكدوم ازين دردسرا رو متحمل نشد و مثل آدم، مسير عادي زندگي رو طي كرد.

--

چرا مرغ از خيابان رد شد؟

ارسطو :  طبيعت مرغ اينست که از خيابان رد شود .

موسي : و آنگاه پروردگار از آسمان به زمين آمد و به مرغ گفت «به آن سوي خيابان برو» و مرغ چنين کرد و پروردگار خشنود همي گشت .

مارکس : مرغ بايد از خيابان رد ميشد. اين از نظر تاريخي اجتناب‌ناپذير بود.

خاتمي: چون مي‌خواست با مرغهاي آن طرف خيابان گفتگوي تمدنها بکند .

رياضيدان : مرغ را چگونه تعريف ميکنيد؟

شاگرد تنبل : والا آقا به خدا همين الآن ميدونستيم ها... آقا يه دقه...

نيچه: چرا که نه؟

فرويد: اصولاً مشغول شدن ذهن شما با اين سؤال نشان ميدهد که به نوعي عدم اطمينان جنسي دچار هستيد. آيا در بچگي شصت خود را مي مکيديد؟

داروين: طبيعت با گذشت زمان مرغ را براي اين توانمندي رد شدن از خيابان انتخاب کرده است .

همينگوي : براي مردن. در زير باران .

اينشتين : رابطهء مرغ و خيابان نسبي است.

سيمون دوبوار: مرغ نماد زن و هويت پايمال‌شدهء اوست. رد شدن از خيابان در واقع کوشش بيهودهء او در فرار از سنتها و ارزشهاي مردسالارانه را نشان ميدهد.

پاپ اعظم: بايد بدانيم که هر روز ميليونها مرغ در مرغداني ميمانند و از خيابان رد نميشوند. توجه ما بايد به آنها معطوف باشد. چرا هميشه فقط بايد دربارهء مرغي صحبت کنيم که از خيابان رد ميشود؟

صادق هدايت: از دست آدمها به آن سوي خيابان فرار کرده بود، غافل از اينکه آن طرف هم مثل همين طرف است، بلکه بدتر .

خوانندهء آهنگهاي آبدوغ‌خياري: چرا رفتي مرغ جونم، دوستت دارم، دوستت دارم ...

روانشناس : آيا هر کدام از ما در درون خود يک مرغ نيست که ميخواهد از خيابان رد شود؟

نيل آرمسترانگ : يک قدم کوچک براي مرغ، و يک قدم بزرگ براي مرغها.

حافظ: عيب مرغان مکن اي زاهد پاکيزه سرشت، که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت .

کافکا : ک. به آن سوي خيابان کثيف رفت. مرغ اين را ديد و به سوي ديگر خيابان فرار کرد، ضمن اينکه به ک. نگاهي بي‌توجه و وحشتزده انداخت. اين ک. را مجبور کرد که دوباره به سوي ديگر خيابان برود، تا مرغ را با حضور فيزيکي خود مواجه کند و دست‌کم او را به احترامي وادارد که باعث گريختن مجدد او شود، کاري که براي مرغ دست کم از نظر اندازهء کوچک جثه‌اش دشوارتر مينمود .

بيل کلينتون : من هرگز با مرغ تنها نبودم.

فردوسي: بپرسيد بسيارش از رنج راه، ز کار و ز پيکار مرغ و سپاه .

ناصرالدين‌شاه : يک حالتي به ما دست داد و ما فرموديم از خيابان رد شود. آن پدرسوخته هم رد شد.

سهراب سپهري: مرغ را در قدمهاي خود بفهميم، و از درخت کنار خيابان، شادمانه سيب بچينيم .

طرفدار داستانهاي علمي - تخيلي: اين مرغ نبود که از خيابان رد شد. مرغ خيابان و تمام جهان هستي را ۷ متر و ۲۰ سانتيمتر به عقب راند.

اريش فون دنيکن: مثل هر بار ديگر که صحبت موجودات فضاييست، جهان دانش واقعيات را کتمان ميکند. مگر آنتنهاي روي سر مرغ را نديديد؟

جرج دبليو بوش : اين عمل تحريکي مجدد از سوي تروريسم جهاني بود و حق ما براي هر نوع اقدام متقابلي که از امنيت ملي ايالات متحده و ارزشهاي دموکراسي دفاع کند محفوظ است .

سعدي : و مرغي را شنيدم که در آن سوي خيابان و در راه بيابان و در مشايعت مردي آسيابان بود. وي را گفتم: از چه رو تعجيل کني؟ گفت: ندانم و اگر دانم نگويم و اگر گويم انکار کنم .

احمد شاملو : و من مرغ را، در گوشه‌هاي ذهن خويش، ميجويم . من، ميمانم. و مرغ، ميرود، به آن سوي خيابان. و من، تهي هستم، از گلايه‌هاي دردمند سرخ.

رنه دکارت: از کجا ميدانيد که مرغ وجود دارد؟ يا خيابان؟ يا من؟

لات محل : به گور پدرش ميخنده! هيشکي نمتونه تو محل ما از خيابون رد بشه، مگه چاکرت رخصت بده. آي نفس‌کش

بودا : با اين پرسش طبيعت مرغانه خود را نفي ميکني.

پدرخوانده: جاي دوري نميتواند برود .

فروغ فرخزاد: از خيابانهاي کودکي من، هيچ مرغي رد نشد .

ماکياولي: مهم اينست که مرغ از خيابان رد شد. دليلش هيچ اهميتي ندارد. رسيدن به هدف، هر نوع انگيزه را توجيه ميکند.

پاريس هيلتون: خوب لابد اونور خيابون يه بوتيک باحال ديده بوده .

هيتلر : اگر ارادهء ما همچنان قوي بماند، مرغ را نابود خواهيم کرد! فولاد آلماني از خيابان رد خواهد شد

فوتباليست : آفسايد بود آقا! ما هر چي به اين داور گفتيم بي‌انصاف قبول نکرد

--

نقد چيست؟ - [محسن خيمه دوز]‌

    رویا                                                                  معین دیکتوری

خورشید اندک اندک چهرهُ  زیبایش را برای امروز از ما میگیرد و با نور قرمز رنگش که از لابلای شاخه های درختان می تابد خدا حافظی می کند. شب از راه می رسد، با چهرهُ سیاه  و تاریکش که همه را در خانه هایش به زندان می کشد، و تا فرا رسیدن روز دیگر همه جا نیروی شب حاکم است.

 راه گریزی نیست، جز اینکه به دامن رویا پناه ببریم. فقط رویا است که به اسارت پشت پا می زند، فقط رویا است که در قلمرو روز و شب زندگی میکند. فقط رویا است که تو را از زندان شب رهانیده و به اوج کهکشان رهنمون می سازد. فقط رویا است که تو را بر بالهای پرنده گان بلند و تیز پرواز سوار و به دیدن منظره ها، رنگین کمانها و چشم اندازها می برد.

پس ای رویای عزیز!

تمنا میکنم که امشب مرا بر بالهای خاطراتم سوار و به بهار دوران گذشته ام با محبوبی دلربا  و نازنینم باز گردانی.

ای رویا!

باد از شرق می وزد- همانا بوی عطر یارم را همراه دارد، پس رخسارم را به آنطرف برگردان تا مشامم را از بوی عطر او پر کنم.

ای رویا!

در آنطرف دختر جوانی است که برای ماه می رقصد  و در گیسوانش هزار ستاره شبنم است، آواز می خواند و صدایش تا بلندای کوها سر می کشد، دنیا را با صدایش می تکاند و جگر آسمان را میشکافد.

ای رویا!

این رقاص زیبا همانند گلهای چمن در فصل بهار مست شده است. میخواهم به تماشای رقص آن نازنین بنشینم، تمام شب را با او باشم.

اینکه همه از چیزی و کاری حرف می زنند
اینکه کسی به فکر دیگری نیست
...                                               
آه
باید بگریزم
به جایی دور
در زمانی نامعلوم
باید پناهگاهی کوچک و امن
برای فردای خود بسازم.
...
اینکه آدم ها بزرگ می شوند
کمی ترسناک است.
...
برای آرزو کردن
چه چیز باید گفت
از که حرف باید زد
من مرگ را می طلبم.
ودر خلوت تنهایی خود
به آرامش خواهم رسید
وقتی که کسی به فکر دیگری نیست
و همه از چیزی و کاری حرف می زنند.

                                               ث.حسینی